Ha loo Noqdo Hidihii iyo Dhaqankii (Food saar Dabo saar loo rogay) Qalinkii: Keyse Maxamed
Hadaba dadka soomaalida ah ayaa ah kuwo suugaanta ku dhaata, taariikhdoodana ku xusa duug reebna ka dhigta ama ku kaydiya dhacdoooyinka ma dhaafaanka ah, iskuna tusaaleeya marxalaha wajiyo badanta ah ee ay noloshoodu la daristo iyagoo sawiro iyo muuqaalo kala gadisan ku suntaya .
Waxaanay sugaantu ugu calaamadsan tahay heer ama marxalad aad u saraysa, qofkasta oo hal abuur ahina waxa uu umada uu la nool yahay ku dhexlahaa karaamo, cisi, sharaf, iyo tix galin gaara . Sidoo kale hal abuur kastaaba waxaa uu ku mudnaa inta uu murtida uu leeyahay xirfada dheeriga ah ee ilaahay hibada u siiyey.
Tusaale ahaan Abwaanka gabayaaga ahi waxuu ahaa mid lagu sharfo laguna tix galiyo hibadiisa gabayaanimo. Sidoo kale hoobalka cayaaraha Gole ka fuulka ka heesa waxa uu qadarin ku dhex lahaa bahda ciyaaraha iyo bulshada uu la nool yahay .Sidaasi ayaa uu hal abuur kastaaba ugu jahaysnaa meesiga uu suugaanta ka maali yaqaano.
Hadii aynu hoos ugu daadegno badwaynta suugaanta ayaa waxay u kala baxdaa fariiqooyin lagu kala suntayo habdhaca farshaxanimo iyo haybta gaarka ah ee ay ku kala abtirsadaan.Tusaale ahaan :
- Gabay,
- Geeraar,
- Guurow,
- Jiifto,
- Masafo,
- Buraanbur,
- Iyo Hees hawleedyo midkastaaba waxaa uu lahaa hab dhac iyo luuq u gaara oo baadi sooc u ah.
Balse wakhtiyadan danbe ayaa waxaa suugaantii ku habsaday cibaaro
yaab leh oo ku hogaamisay inay ka baxdo kaalintii muhiimka ahayd ee ay
kaga jirtay dhaqanka soomaalida kadib markii dhalinta da,yarta ahi
waayeen cid ka taa kulaysa oo ku hanuunisa wadiiqada saxda ah .
Waxaa aan marnaba meesha ka madhnaan Karin oo mudan in la xuso lagana tiiraanyoodo karaamadii iyo sharaftii ay lahayd Suugaantu oo u muuqda mid ka sii dhacaya haadaan , taasi oo loo sababayn karo jiilasha danbe oo intooda badani ay noqdeen kuwo ay iskaga dhex daadsan tahay iskagana dhex milantay badwayntii suugaantu.
Taasi oo ay cadaynayso in hal abuurkii kasta ee curiya afaray
khaafiyadaysan uu sheegto Abwaan Gabayaa ah, isagoon u meel dayin halka
ay kaga abtirsato tixda uu tiriyey badwaynta suugaanta. Sidoo kale
waxaa jira qaybo badan oo suugaanta ka mida una muuqda kuwo meesha ka
sii baxaya sida:
XXXXXXXXXXX